Het ontstaan van het fotografische fonds


De collectie is geleidelijk gegroeid, maar er waren drie belangrijke verwervingsfasen:

  1. De opnamen gemaakt tijdens de Eerste Wereldoorlog in het kader van de inventarisatie van het Belgische culturele patrimonium, aangevangen door de bezetter
  2. De opnamen gemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog op vraag van Stan Leurs (Adviseur Generaal voor het Behoud van Monumenten op het Commissariaat Generaal voor de Passieve Luchtbescherming) en Joseph Mulz (Directeur Generaal van Schone Kunsten)
  3. Het Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen, waarbij het patrimonium van alle kerken in het land geïnventariseerd werd tussen 1967 en 1984

Opnamen gemaakt tijdens fotografische zendingen en bij restauraties uitgevoerd door het KIK, breiden de fotocollectie voortdurend uit.

Geschiedenis van het fotografisch fonds

1900 : Oprichting van het fotografisch atelier van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis.image001_19

1920 : De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis richten de Dienst voor Belgische Documentatie op: de voorloper van het Koninklijk Instituut.

Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog bezitten de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis ongeveer 30.000 negatieven, waaronder een 12.000-tal die werden gekocht van Duitsland na de Eerste Wereldoorlog (in het bijzonder glasnegatieven van 40 x 40 cm).

1940 : De Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis haasten zich om een fotografische inventaris aan te leggen op vraag van het Commissariaat Generaal voor de Passieve Luchtbescherming. image002_25Tussen 1941-1945, worden er meer dan 165.000 negatieven gemaakt. Volgende gebouwen en voorwerpen kwamen voor opname in aanmerking: monumenten en kunstvoorwerpen van vóór 1840, burgerlijke en kerkelijke gebouwen, musea, oude glasramen die van hun oorspronkelijke plaats waren verwijderd, torenklokken (die in 1943 werden opgeëist), werken die overgebracht waren naar schuilplaatsen (meesterwerken uit de Brugse musea en uit het Antwerpse Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Museum Plantin-Moretus en Prentenkabinet).

image003_05In 1967 geven de Ministers van Cultuur, Pierre Wigny en Renaat van Elslande opdracht aan het KIK om het zogenaamde Fotorepertorium van het meubilair van de Belgische bedehuizen op te starten. Dit als reactie op het onrustwekkende verdwijnen van meer en meer historisch meubilair uit de kerken in België als gevolg van de wijzigingen in de liturgie voorgeschreven door het Tweede Vaticaanse Concilie. Ongeveer 250.000 opnamen worden gemaakt in de 222 kantons van het land om zo alle kunstwerken met een artistieke, historische of archeologische waarde te inventariseren. Het grootschalige project werd aangevangen in 1967 en een tiental jaren later beëindigd.

 

image004_04

Daarnaast wordt de fotografische collectie van het Koninklijk Instituut ook aangevuld met fondsen van privé-fotografen of andere instellingen die werden aangekocht. Deze verzamelingen, waarvan sommige zelfs teruggaan tot de negentiende eeuw, zijn van uitzonderlijke waarde voor het bestuderen van de geschiedenis van een landschap of een gemeente of de toestand van een gebouw in een vroegere periode. Bovendien tonen ze soms ook kunstwerken of gebouwen die vandaag de dag niet meer bestaan. Verder werd de fototheek nog uitgebreid door de aankoop van verzamelingen van documentaire kunstfotografie. Dit fonds van de reportages herbergt een grote variëteit aan onderwerpen (astronomie, plechtigheden, de koninklijke familie, bloemen en planten, folklore, sport, voertuigen...).

Het KIK voert soms zendingen uit in het buitenland om belangrijke Belgische kunstwerken te fotograferen.

image007_03Vanaf 1990 worden er kleurenopnamen gemaakt.

Sinds 2000 maakt het Instituut ook digitale opnamen. Men is bovendien bezig met het catalogiseren van de fotografische collecties waardoor deze voor het publiek via de online databank BALaT toegankelijk worden. BALaT bevat vandaag ongeveer tweederde van het totale fotoarchief van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium.

De fototheek wordt steeds verder uitgebreid. In 2008 werd de kaap van één miljoen foto's bereikt!

image014_02