Infraroodreflectografie in het KIK

Types van bestudeerde objecten

  • Schilderijen op paneel;
  • Schilderijen op doek;
  • Geschilderde reliekschrijnen en retabels.

 

Eigenschappen van de methode

De infraroodreflectografie is gewoonlijk de meest aangewezen methode om de onderliggende tekeningen te visualiseren. Ze kan ook bijdragen tot de studie van de verftechnieken en tot de bepaling van de omvang van de retouches.

 

Uitrusting

  • Voor de infraroodreflectografie gebruiken we een thermische camera die gevoelig is voor nabij-infraroodstralen waarvan het spectrum een veld van 900 tot 1700 nm dekt. Een externe filter van 1100 tot 1700 werd toegevoegd om reflectie te vermijden. De camera heeft een indium gallium arsenide (InGaAs) sensor met een resolutie van 640 x 512 pixels en een koelsysteem met Peltier-effect. Het toestel neemt 30 beelden per seconde en de datatransmissie gebeurt met een Ethernet Gigabit interface (GigE Vision, conform aan de normen). We gebruiken twee lenzen, een van 35 mm met een filter van 1100 tot 1700 nm en een van 55 mm met een filter van 1500 tot 1730 nm die ons in sommige gevallen in staat stelt om met een hogere resolutie te werken.   
     
  • Voor de digitale infraroodfotografie gebruiken wij een Hasselblad H4D-200MS die beelden in een hogere resolutie mogelijk maakt in een veld met een lager spectrum. Deze techniek geeft uitstekende resultaten wanneer de pigmenten van de verflaag het infrarood niet sterk absorberen en in zones waar de verflaag dunner is.

 

Procedure: infraroodreflectografie

  • Beeldopname: het volledige oppervlak van het schilderij wordt vastgelegd als een reeks kleine beeldjes. Een gemotoriseerd railsysteem staat toe de camera met preciesheid te positioneren. Het platform beweegt in horizontale, verticale en diagonale richting en heeft een automatische, lasergeleide zoomfunctie voor/achter wat toelaat een constante afstand tussen de camera en het schilderij te behouden. Hij past zich aan aan de vervormingen en onregelmatigheden van het verfoppervlak en verzekert ons van goed gefocuste beelden die dezelfde afmetingen behouden. De beelden worden manueel opgenomen met een wifi-afstandbediening. De operator blijft de ganse duur van de analyse aanwezig.
  • Assemblage: de geregistreerde beelden worden gedigitaliseerd en geassembleerd met Adobe Photoshop of PTGui, wat een hoog kwaliteitsresultaat en perfecte reflectogrammen in één geheel oplevert.
  • Stockering van de beelden: de ruwe beelden en de behandelde beelden worden opgeslagen in het archiefsysteem van het KIK.  
     

Werk in situ

Onze infraroodreflectografieuitrusing is mobiel en is voor de meeste situaties geschikt. Het onderzoek kan echter moeilijker worden uitgevoerd op werken die met een glasplaat zijn beschermd.

Hoofd van de cel: Christina Currie, werkleider
Infraroodreflectografie: Sophie De Potter, technisch expert