Van Eycks originele Lam onthuld!

De restauratie van het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck werpt opnieuw vruchten af: de overschildering op het Lam werd verwijderd en het originele Lam van de Van Eycks werd onthuld! Dat fascineert door zijn uitgesproken snuit en grote frontale ogen die de toeschouwer intens aankijken. Een nieuw vertrekpunt voor kunsthistorisch onderzoek…  

Al in het midden van de zestiende eeuw werd het Lam overschilderd. Dit maakte deel uit van een grotere campagne waarbij men kleine beschadigingen en enkele vroege, slordige restauraties aan het oog wilde onttrekken en het meesterwerk een fris uitzicht wilde geven. Bij een vorige restauratie in 1951 werden de groene overschilderingen rondom het Lam al weggehaald en kwamen de twee originele oren terug te voorschijn. Zo pronkte het Lam tot voor kort met vier oren.

Het multidisciplinaire onderzoek van het KIK, in samenwerking met onderzoekers van de universiteiten van Gent en Antwerpen, toonde aan dat in totaal zo’n 45% van het verfoppervlak van het centrale paneel met de Aanbidding van het Mystieke Lam in de zestiende eeuw werd overschilderd. Naast het Lam werden toen ook de luchtpartij, gebouwen en heuvels in de achtergrond, gewaadplooien en het altaarkleed bedekt met een nieuwe verflaag. De onderliggende, originele schildering van de Van Eycks blijkt slechts op 3% van het oppervlak verloren te zijn en wordt nu integraal blootgelegd.

De échte Van Eyck

Bij het wegnemen van de overschilderingen – een delicate ingreep uitgevoerd met chirurgische scalpels onder een stereomicroscoop – vonden de restaurateurs een luchtpartij met subtiele kleurschakeringen en streperige wolken. De originele gebouwen, tot voor kort bedekt met een grijzige laag, tonen opnieuw een veelheid aan kleuren en een opmerkelijk lichtspel. Van onder de summiere overschildering ter hoogte van de horizon komen zelfs nieuwe gebouwen aan het licht. De effen beschildering van de kledij maakt plaats voor lumineuze gewaden met complexe plooien opgebouwd uit fijne lichtaccenten en diepe schaduwen.

Wissel van de wacht in het KIK restauratieteam

Als on site-coördinator van het Lam Godsproject verbaasde Bart Devolder zes jaar lang collega’s en bezoekers met zijn uitzonderlijke bekwaamheid. Maar ook de VS keken toe en deden an offer he couldn’t refuse… We wensen Bart alle geluk toe als kersverse hoofdrestaurateur aan het prestigieuze Princeton University Art Museum! In Gent wordt hij deskundig vervangen door restauratrice Kathleen Froyen. De restauratie wordt nog steeds geleid door Hélène Dubois, die aan de UGent tevens een doctoraat maakt over de materiële geschiedenis van het Lam Godsretabel.

***

De restauratie van het Lam Godsveelluik van de broers Jan en Hubert Van Eyck wordt gefinancierd door het Agentschap Onroerend Erfgoed (40%) en het Departement Cultuur, Jeugd en Media (40%) van de Vlaamse Overheid en door het Fonds Baillet Latour (20%). Het project geniet de steun van het KIK, BELSPO, het Gieskes-Strijbis fonds en de universiteiten van Gent en Antwerpen.

***

Wilt u het paneel met de Aanbidding in het echt zien? Bezoek het MSK Gent dan tijdens het weekend. Op weekdagen werken de restaurateurs verder aan het verwijderen van de overschilderingen. Daarbij ligt het paneel plat en is het niet zichtbaar.