Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium
Het laboratorium voor Dendrochronologie-datering
De dendrochronologie (van het Griekse dendron: boom, chronos: tijd en logos: wetenschap) is een methode om hout te dateren door de jaarlijkse groeiringen van bepaalde bomen te onderzoeken (beuk, eik, naaldbomen...). Ze laat toe om te bepalen in welke periode - in het beste geval met een foutenmarge van slechts één jaar - de boom werd geveld en werd gebruikt in architectuur, timmerwerk, meubilair, de vioolbouw...
|
|
|
Deze analysemethode wordt toegepast op verschillende soorten van objecten:
- Het roerende erfgoed:
schilderijen op paneel;
houten beeldhouwwerken;
snaarinstrumenten;
platten van manuscripten;
roerende goederen zoals schrijnen, koffers, koorstoelen...
- Het architecturale erfgoed:
dakgebintes en vakwerkconstructies;
vloerplanken, lambriseringen en plafonds;
trappen, ramen, deuren, ander schrijnwerk...
- Het archeologische erfgoed:
overblijfselen van constructies (woning, brug, haven...);
artefacten;
boten;
tonnen, waterputten...
De wetenschappelijke benadering, het soort van ingreep en de gebruikte werktuigen worden door de dendrochronoloog aangepast in functie van het type van geanalyseerd object en van de conservatiecontext. Een dendrochronologische stuedie omvat bijvoorbeeld:
- een voorafgaande expertise van de te dateren elementen;
- een aangepaste monstername: kernen, verzagen of digitale macro-foto's (voor waardevolle objecten);
- bereiding van monsters en het registreren van de breedtes van de jaarringen;
- synchronisatie van de dendrochronologische reeksen van de monsters;
- datering van deze dendrochronologische reeksen;
- interpretatie van de resultaten en contextualisering.
 |
|
De expertise wordt voorgesteld in de vorm van een verslag dat het volledige protocol van de analyse beschrijft, alsook de resultaten van het onderzoek en de dendrochronologische gegevens, dit alles geïllustreerd met grafieken en met afbeeldingen.
|
|
De informatie opgeleverd door een dendrochronologische analyse gaat verder dan alleen maar een datering. Bij de datering van een houten element specificeert de dendrochronologie onder meer de geografische herkomst van de gebruikte boom, wat toelaat om de handelsnetwerken van het ruwe materiaal te reconstrueren. Daarnaast biedt een dendro-archeologische studie informatie over de know-how van de vroegere houtbewerkers, over het bosbeheer, over de selectie van de grondstof... |
 |
 |
 |
In februari 2010 organiseerde het KIK, i.s.m. de Université de Liège, de Vrije Universiteit Brussel, de Université Libre de Bruxelles en de Association du Patrimoine Artistique, een colloquium over de bijdragen van de dendrochronologie aan de menswetenschappen: Tree rings, art, archaeology.
Klik hier om de opnames van de lezingen te beluisteren
De akten werden in november 2011 gepubliceerd
in de Scientia Artis-reeks van het KIK.
Bekijk hier de inleiding van het boek
Contactpersoon: Pascale Fraiture - pascale.fraiture @ kikirpa.be