Home Nieuws van het KIK De hoofden van Samson en Goliath geven hun geheimen prijs bij het KIK

De hoofden van Samson en Goliath geven hun geheimen prijs bij het KIK

Een delegatie van een vijftiental personen uit Aat bracht een bezoek aan het Atelier polychrome houtsculptuur om de voortgang van het onderzoek naar de hoofden van de reuzen Samson en Goliath te volgen.

Dragers, vrijwilligers, conservatoren van het Reuzenhuis en vertegenwoordigers van de Franse Gemeenschap namen kennis van de eerste bevindingen van de experts, vier maanden nadat de reuzenhoofden in het KIK zijn aangekomen.

De hoofden van de reuzen Samson en Goliath maken deel uit van een reeks van zeven reuzenhoofden die erkend zijn als uitzonderlijk erfgoed van Wallonië en die sinds 2011 beschermd zijn. Goliath, Madame Goliath, Samson, Ambiorix, Mademoiselle Victoire, de tweekoppige adelaar en het Ros Beiaard zijn elk jaar te zien tijdens de Ducasse d’Ath. Het onderzoek door het KIK moet niet alleen hun geschiedenis verder ontrafelen, maar ook hun bewaring op lange termijn verzekeren.

Tegelijk houden de experts van het KIK rekening met het feit dat de hoofden nog actief gebruikt worden. Ze worden op de 'lichamen' van de reuzen geplaatst, op zo’n vier meter hoogte. Daarboven komen dan nog zware pruiken van soms wel 10 kilo en, in het geval van Samson, ook een snor. Het actieve gebruik brengt specifieke uitdagingen met zich mee. Met de schrijnwerker van de stad Aat en de kostuumontwerpster werd bijvoorbeeld overlegd hoe de bevestigingen in het verleden al aangepast zijn geweest. Ook de lokale restauratrice van de reuzen van Aat werd bevraagd om de conservators-restaurateurs van het KIK te helpen om kwetsbare zones te identificeren.

Hoewel de reuzen al in de 15de eeuw werden vermeld, liet de Franse Revolutie duidelijke sporen na. In 1794 werden ze door de Jacobijnen verbrand, omdat ze te sterk met het ancien régime werden geassocieerd. Lange tijd ging men ervan uit dat alle reuzen verloren waren gegaan.

Nieuw onderzoek van historicus Jean-Marc Depluvrez werpt daar echter een ander licht op. Uit verschillende documenten blijkt dat Samson mogelijk aan de vernietiging is ontsnapt. Dat zou betekenen dat hij ouder is dan gedacht en wellicht teruggaat tot het begin van de 18de eeuw. Dat Samson niet verbrand zou zijn geweest kan te maken hebben met zijn bijzondere status: Samson behoorde tot het gezelschap van de kanonniers-arquebusiers en werd daardoor niet als een symbool van het ancien régime gezien.

De reuzen die in 1794 in vlammen opgingen, werden opnieuw gemaakt en keerden in 1807 en 1808 terug in de stoet.

Bij het lopende onderzoek in het KIK wordt de kop van Samson daarom vergeleken met het hoofd van Goliath, waarvan we zeker weten dat het verbrand werd en in 1806 werd hermaakt.

De eerste analyses in het KIK tonen aan dat beide hoofden, die van Samson en Goliath, uit lindehout zijn gesneden, een materiaal dat typisch is voor reuzen uit die periode. Hoewel de toestand van de twee hoofden verschilt, tonen röntgenbeelden gelijkenissen in hun opbouw.

Ook het onderzoek naar de verflagen wijst op een lange en complexe geschiedenis. Elk hoofd telt een vijftiental verflagen, het resultaat van opeenvolgende overschilderingen. Verdere analyses moeten helpen om die lagen beter te begrijpen en bepaalde ingrepen te dateren.

Het onderzoek wordt de komende maanden voortgezet. In juni staat een nieuwe ontmoeting met de delegatie uit Aat gepland om de resultaten te bespreken en mogelijk nog meer inzicht te krijgen in de geschiedenis van deze iconische reuzen.

Vul het formulier in

Waarom inschrijven?

Erfgoed leeft, en heeft jou van alles te vertellen
Blijf op de hoogte van het reilen en zeilen in ons Belgische kunstpatrimonium
Er gebeurt meer binnen het KIK dan je denkt, in onze nieuwsbrief openen we onze deuren
We nodigen partners, bedrijven, onderzoekers, restaurateurs, studenten uit om de dialoog aan te gaan