Restauratie van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken gaat van start
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) verwelkomt het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken uit Doornik in zijn Atelier steensculptuur. Daarmee start het restauratietraject van dit werk, dat in 2022 zowel door het publiek als de jury werd gekozen tot winnaar van de Erfgoed Challenge. Dankzij deze prijs krijgt de Madonna de kans om onder de beste omstandigheden te worden onderzocht en gerestaureerd door de specialisten van het KIK.
Het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken, een iconische veertiende-eeuwse Maria met kind uit het westportaal van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Doornik, neemt een bijzondere plaats in binnen de geschiedenis van de stad. Generaties pelgrims en inwoners van Doornik vereerden het beeld, dat uitgroeide tot het symbool van de kathedraal, die UNESCO-werelderfgoed is. Vandaag vertonen zowel het kunstwerk als de middenpijler waarop het rust tekenen van verval, waardoor een grondige restauratie noodzakelijk is geworden.
Een unieke kans voor onderzoek
De conservatie-restauratie biedt de gelegenheid om meer inzicht te krijgen in de geschiedenis van het beeld. De wetenschappers van het KIK hopen onder meer te achterhalen hoe Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken er oorspronkelijk uitzag in de veertiende eeuw en hoe de sculptuur zich verhoudt tot de andere beelden van het westportaal.
Historische bronnen vermelden dat de hoofden van Maria en Jezus tijdens de zestiende eeuw werden vernield en aan het begin van de zeventiende eeuw werden vervangen. Ook de rechterhand van Maria en de druiventros die zij vasthoudt zouden van latere datum zijn. Daarnaast zijn nog sporen van polychromie en vergulding zichtbaar, maar voorlopig is onduidelijk uit welke periode die dateren.
Naast een ophoping van stof en vuil vertonen het beeld en de omliggende architecturale elementen verschillende vormen van degradatie, waaronder zwartverkleuringen en afschilferingen. De restauratie moet deze schade stabiliseren en tegelijk een diepgaande studie van het kunstwerk mogelijk maken, maar bovenal aan deze unieke Madonna haar vroegere glorie teruggeven.
Na een lange periode van voorbereiding met alle betrokken partners kon het beeld naar het KIK in Brussel verhuizen. In mei werd het reeds grondig beveiligd met het oog op de demontage. Om risico's tijdens de verplaatsing en het transport te beperken, werden de meest fragiele onderdelen toen extra gestabiliseerd en beschermd.
Van Erfgoed Challenge naar Erfgoedtombola
De behandeling van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken werd mogelijk gemaakt dankzij de Erfgoed Challenge, een initiatief van het KIK en de Nationale Loterij dat jaarlijks Belgische erfgoedschatten ondersteunde op het vlak van conservatie en restauratie, met actieve betrokkenheid van het publiek. De erfgoedschat was destijds in 2022 voorgedragen door de Vrienden van de Kathedraal van Doornik VZW.
Vanaf 2026 krijgt de Erfgoed Challenge een vervolg onder de naam Erfgoedtombola, een initiatief van de Nationale Loterij in samenwerking met Prométhéa, het KIK en museumPASSmusées.
Voor de eerste editie van de Erfgoedtombola stelden 34 musea en erfgoedinstellingen zich kandidaat met een kunstwerk dat gerestaureerd moet worden. Daaruit werden twaalf finalisten geselecteerd: vier uit Vlaanderen, vier uit Wallonië en vier uit Brussel. Per regio wordt één winnaar aangeduid die tot 150.000 euro restauratiebudget kan ontvangen.
Van 15 september tot en met 15 november 2026 kan het publiek stemmen op zijn favoriete erfgoedproject via de website van de Nationale Loterij. Op 24 november 2026 worden de drie regionale winnaars bekendgemaakt.
Meer nieuws van het KIK
Vier toonaangevende instellingen van het Jubelpark bundelen krachten voor de toekomst
De vier grote instellingen gevestigd in het Jubelpark – Autoworld Museum Brussels, het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK), de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) en het War Heritage Institute (WHI) – hebben een intentieverklaring ondertekend om hun samenwerking structureel te versterken.
Topstuk van Dieric Bouts keert na restauratie terug naar Granada
De Triptiek van de Kruisafneming (ca. 1455-1460), een van de belangrijkste werken van de Leuvense schilder Dieric Bouts, keert begin juni 2026 terug naar de Koninklijke Kapel in de kathedraal van Granada. Voor een tentoonstelling in M Leuven en een uitzonderlijke restauratie door het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) verbleef het schilderij drie jaar in België. Deze maand wordt het meesterwerk opnieuw opgesteld op zijn historische locatie.