De vernieuwde BALaT staat online: ontdek het Belgische erfgoed als nooit tevoren
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) stelt vandaag, in aanwezigheid van minister Vanessa Matz, de vernieuwde versie van BALaT voor. Met deze online beeld- en onderzoeksdatabank versterkt het KIK de digitale ontsluiting van kunst- en erfgoedinformatie in België.
BALaT (balat.kikirpa.be) staat voor Belgian Art Links and Tools, met een knipoog naar de 19de-eeuwse architect Alphonse Balat. Sinds de lancering in 2013 is het uitgegroeid tot de belangrijkste digitale erfgoeddatabank van België, met bovendien een sterk internationaal gebruik.
BALaT bundelt meer dan één miljoen beeldopnames van ongeveer 500.000 objecten uit het Belgische kunst- en erfgoedpatrimonium, aangevuld met gedetailleerde beschrijvingen, verwijzingen naar restauratie- en conservatiedossiers, bibliografische referenties en kunstenaarsbiografieën.
De fotoverzameling omvat kunstwerken, historische gebouwen, religieuze voorwerpen, etnografische objecten, reportages, landschappen en scènes uit het dagelijkse leven. Vele gefotografeerde voorwerpen bevinden zich in binnen- en buitenlandse musea, religieuze gebouwen en erfgoedinstellingen, maar ook in privécollecties en bij federale, regionale en lokale overheden.
Afbeelding: Oberrace in Brussel, ca. 1930, fotograaf: Jacques Hersleven, CC BY 4.0 KIK-IRPA, Brussels (Belgium), cliché E018110.
“Met de nieuwe versie van BALaT maakt het KIK een uitzonderlijk wetenschappelijk en documentair erfgoed toegankelijk voor een zo breed mogelijk publiek. Het is essentieel dat onze archieven en erfgoedgegevens vrij toegankelijk blijven, ten dienste van onderzoek, kennisontwikkeling en het algemeen belang.”
Een vernieuwd instrument voor onderzoek en ontwikkeling
BALaT onderging een grondige technische en visuele herwerking. Meer dan 250 vrijwilligers, zowel erfgoedprofessionals als -liefhebbers, werkten mee aan een testfase. Het collectieportaal kreeg een modern en intuïtief ontwerp en maakt gebruik van een nieuwe zoektechnologie die sneller en nauwkeuriger resultaten oplevert. Er kan vrij worden gezocht via een centraal zoekveld of gericht via zoekformulieren, met de mogelijkheid om resultaten te verfijnen aan de hand van filters.
Ook de beeldweergave is sterk verbeterd. Hoge resolutiebeelden kunnen tot in het kleinste detail worden bekeken en vergeleken dankzij geïntegreerde zoom- en analysefuncties. Daarnaast worden erfgoedobjecten steeds sterker verbonden met elkaar en met contextuele informatie, ook uit andere online bronnen.
De vernieuwde versie vormt niet alleen een geavanceerd digitaal werkinstrument voor erfgoedprofessionals, maar biedt ook elke geïnteresseerde de kans om het Belgische erfgoed te ontdekken, van beroemde meesterwerken tot minder bekende verhalen uit de eigen regio.
Liefhebbers en lokale onderzoekers kunnen zich zo laten zich verrassen en inspireren door foto’s van kunstwerken en monumenten uit hun buurt of van historische gebeurtenissen of het dagelijkse leven in België in de 20ste eeuw. Studenten, onderzoekers en collectiebeheerders vinden in BALaT gedetailleerde wetenschappelijke info, voortbouwend op bijna een eeuw aan documentatiewerk van het Instituut en zijn voorgangers.
Wat is er nieuw?
- Sneller en slimmer zoeken: Dankzij een geavanceerde nieuwe zoeklaag doorzoek je in een fractie van een seconde meer dan honderd velden tegelijk, over verschillende soorten gegevens heen.
- Zoek niet alleen in objecten, maar ook in foto's: Naast objectgegevens kan je nu ook zoeken in de metadata van foto's, zoals de naam van de fotograaf, de opnamedatum en technische beeldinformatie.
- Een intuïtieve zoekervaring: Je kan met één of meerdere trefwoorden zoeken in één zoekveld en nadien je resultaten verfijnen met filters zoals maker, datering, locatie, objecttype of iconografie.
- Ruimte voor eindeloos ontdekken: BALaT stimuleert serendipiteit: dankzij de gedetailleerde registratie van gegevens kan je zoeken op iconografische elementen zoals roos of Sint-Antonius. Er verschijnen trefwoorden onder elk resultaat die uitnodigen om BALaT verder te ontdekken.
- Foto’s tot in het kleinste detail: Beelden kunnen hoge resolutie worden bekeken met de geïntegreerde image viewer. Het is mogelijk om tot in detail in- en uit te zoomen.
- Geavanceerde tools voor beeldanalyse: Voor onderzoekers en specialisten is een krachtige expert viewer in ontwikkeling. De huidige versie laat toe om beelden onafhankelijk of synchroon te vergelijken, te analyseren via een interactieve split-screenweergave of in verschillende lagen op te bouwen.
- Meer context, meer kennis: Naast basisgegevens en beeldmateriaal krijg je ook verwijzingen naar gerelateerde interventiedossiers, onderzoeksdata, bibliografische referenties, personen & instellingen en andere online bronnen. Het is ook mogelijk de thesauri als individuele bron te consulteren.
- Een modern design: BALaT kreeg een eigentijdse en aantrekkelijke vormgeving waarin beeld centraal staat. Grote kwaliteitsvolle foto's verwelkomen bezoekers op de homepage en krijgen ook binnen de objectfiches een prominente plaats, waardoor het erfgoed nog meer tot leven komt.
Een platform in verdere ontwikkeling
De vernieuwing van BALaT past binnen de bredere opdracht en strategie van het KIK om erfgoedkennis duurzaam te bewaren én maximaal toegankelijk te maken voor alle Belgen.
De ontwikkeling van BALaT stopt niet bij deze vernieuwing. In een tweede fase, die van start gaat in september 2026, wordt het platform verder uitgebreid met nieuwe functionaliteiten. Zo komt er een publieke API-service waarmee gegevens uit BALaT rechtstreeks en in realtime kunnen worden hergebruikt in externe toepassingen en onderzoeksprojecten.
Daarnaast zal My Portfolio gebruikers de mogelijkheid geven om persoonlijke collecties samen te stellen, te bewaren en te beheren binnen het platform.
Ook de ontsluiting van wetenschappelijke onderzoeksgegevens krijgt een belangrijke plaats. Via het intern ontwikkelde repository CORDRA zullen onderzoeksresultaten, zoals laboratoriumanalyses en andere onderzoeksdata, toegankelijke manier worden gepubliceerd volgens de principes van open science data.
“De voorbije vijf jaar hebben we hard gewerkt aan de nieuwe versie van BALaT. In de laatste fase konden we rekenen op de toewijding van 267 vrijwillige testkandidaten om feedback te geven. Zo hebben we BALaT nog meer kunnen verfijnen en verbeteren op basis van hun concrete zoekervaringen.”
Meer nieuws van het KIK
Europese oefening test internationale samenwerking voor de bescherming van erfgoed
Tien jaar geleden was het moeilijk voor te stellen dat er een Europese oefening rond de bescherming van cultureel erfgoed zou worden georganiseerd waarbij gespecialiseerde teams van de Europese Unie worden ingezet in het kader van een ramp die de nationale capaciteiten overstijgt.
Hartendief van de maand - 06/2026
Binnen de Fototheek van het KIK trekken sommige beelden de aandacht; maken ze ons nieuwsgierig, net omdat we er zo weinig over weten. Deze maand is onze hartendief gewijd aan niet-gelokaliseerde of niet-geïdentificeerde foto’s die her en der onze collecties bevolken en ons in spanning houden.