Ga verder naar de inhoud

Cartografie van de stenen van het belfort van Tongeren

Ons Labo monumenten en monumentale decoratie heeft de steensoorten van het belfort van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek van Tongeren in kaart gebracht met het oog op de restauratie ervan. Daarnaast werd er ook een onderzoek uitgevoerd naar de Euvillesteen, om de staat van conservering en behandelingsmogelijkheden te bepalen.

Tanaquil Berto en haar collega's van het 'Labo voor monumenten en monumentale decoratie' werken momenteel aan het project voor de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek van Tongeren, en meer bepaald het belfort. De restauratie zelf is al begonnen en moet voor juni 2023 klaar zijn, net op tijd voor de zevenjaarlijkse Kroningsfeesten.

In het KIK werkt dit labo op basis van opdrachten van architecten, aannemers, conservator-restaurateurs of overheden. De aanvragen gebeuren steeds in het kader van restauratieprojecten met de doelstelling om de conserveringsproblematiek en restauratiemogelijkheden nader te bepalen. "Wij voeren de restauratie niet uit, maar geven behandelingsadviezen op basis van wetenschappelijk onderzoek", legt Tanaquil Berto uit. Zij heeft een artistieke en technische achtergrond in beeldhouwkunst en een master in conservatie-restauratie van steen. "Ons team is interdisciplinair, met geologen, ingenieurs, natuurkundigen, scheikundigen, enz. Het bijzondere aan het KIK is dat wij naast de analyse ook de interpretatie doen en conservatie en restauratie advies geven." Voor dit project richt het team zich alleen op de stenen aan de buitenzijde van het belfort.

Beffroi03

Sinds 1999 staat de toren van de basiliek als belfort op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. "De toren bestaat uit 10 verschillende steensoorten. Dit is interessant, want het brengt ons terug in de geschiedenis. De toren is namelijk al eerder gerestaureerd en elke keer werden er nieuwe steensoorten aan toegevoegd", legt Tanaquil uit. Laurent Fontaine, geoloog en hoofd van het labo, kon ze identificeren, waarna ze gedetailleerd in kaart werden gebracht. "Door zijn kennis en ervaring kan hij de materialen op het oog karakteriseren en als dat niet volstaat, doet hij dat met een slijpplaatje onder de microscoop.

Naast het identificeren en in kaart brengen van de steensoorten moest er ook worden bepaald of de onderdelen in Euvillesteen in goede staat verkeerden. Deze steensoort werd van 1870 tot 1920 veelvuldig in België toegepast en “in die tijd", zegt Tanaquil, "was het niet gemakkelijk om de kwaliteit van de steen te bepalen, zodat ons labo vandaag veel vragen krijgt over de conserveringsmogelijkheden van deze steensoort toegepast in ons erfgoed. Je kunt zien dat de toren voornamelijk gemaakt is van Maastrichtersteen, in het geel. Het roze toont het gebruik van de steen van Chauvigny.” Deze onderdelen in de steen van Chauvigny betreffen recentere vervangingen van de gotische ornamenten die werden toegevoegd tijdens een restauratiecampangne aan het einde van de 19de eeuw.

Het doel van een voorstudie is steeds om oplossingen te vinden die een maximale instandhouding garanderen. Maar bij torens is het perspectief anders. De stenen op een toren zijn zeer moeilijk bereikbaar en de schade en het valrisico zijn groter. Elementen op hoogte worden daarom vaak sneller vervangen, terwijl bij beeldhouwkunst of meer bereikbare onderdelen steeds voor maximale conservatie wordt gekozen.

Beffroi01

Meer nieuws van KIK/IRPA

20220310 Bonka KIK Online 06304x

Le triptyque de Michiel Coxcie retourne au Sablon

23.09.2022

Le triptyque de Michiel Coxcie “Résurrection du Christ et donateurs” a été replacé dans l’église Notre-Dame des Victoires au Sablon, à Bruxelles, après une étude et restauration approfondie à l’IRPA.

Lees meer
IMG 3890

Onze experten in een uitzending van 'Fake or Fortune?' op de BBC

31.08.2022

Het KIK verwelkomde een team van 'Fake or Fortune?', een programma van BBC One waarin de mysteries achter kunstwerken worden onderzocht. Presentator Philip Mould sprak met onze deskundigen Dr. Oliver Kik, Dr. Hélène Dubois en Nathalie Laquiere. Te bekijken op 13 september op BBC One.

Lees meer