Het Paleis van China en van de landen van de Zijderoutes
Verscholen aan de rand van het Koninklijk Domein in Laken staat een van de meest verrassende bouwwerken van ons land: het Chinees Paleis. Het maakt deel uit van de Musea van het Verre Oosten, samen met de Japanse Toren en het Museum voor Japanse Kunst. Sinds 2013 zijn deze gebouwen gesloten omwille van ernstige stabiliteitsproblemen. Ze wachten sindsdien op restauratie en herbestemming. Het Chinees Paleis kan jij via de Erfgoed Challenge alvast een stevig duwtje in de rug geven!
Chinoiserieën en een Belgische toets
Het Chinees Paleis (vroeger Paviljoen), zijn bijgebouwen en de Japanse Toren werden tussen 1903 en 1910 gebouwd op initiatief van koning Leopold II (1835-1909) en onder leiding van de Parijse architect Alexandre Marcel (1860-1928). Die was gespecialiseerd in oriëntalistische architectuur. Talrijke Belgische, Franse en Aziatische ambachtslieden hebben aan de constructie bijgedragen. De met goud beschilderde houten gevel van het paleis werd vervaardigd in een weeshuis in Shanghai, waar Chinese jongens werden opgeleid tot meesters in houtsnijwerk.
Zowel binnen als buiten is het paviljoen een curieus geheel vol chinoiserieën: oosterse stijlelementen, aangepast aan onze westerse smaak. Het originele karakter van het Chinees Paleis en van de Zijderoutelanden is vooral te danken aan het eclecticisme van de stijlen en decoraties: Chinees en Japans, maar ook Indiaas, Frans en Belgisch (structuren in baksteen en blauwe steen, rood marmer, art nouveau-stijl).
Droomrestaurant wordt museum
Het complex was ontworpen en ingericht als een luxueus restaurant. Leopold II overleed echter in 1909, vóór het gebouw werd opgeleverd, en met hem doofde ook het plan voor het restaurant uit. Vlak voor zijn dood had hij het Chinees Paviljoen en de Japanse Toren geschonken aan de Belgische Staat, die ze later zou onderbrengen in de Koninklijke Schenking. Bij de opening van het Chinees Paviljoen in 1913 fungeerde het als handelsbeurs voor importproducten uit het Verre Oosten, zoals porselein en zijde.
Na de Eerste Wereldoorlog kreeg het een nieuwe functie: het werd een tentoonstellingsruimte beheerd door het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis (KMKG). Samen met de Japanse Toren en het Museum voor Japanse Kunst, gelegen in het koetshuis bij het Chinees Paleis, werd het later omgedoopt tot de Musea van het Verre Oosten.
Verloren parel van het Verre Oosten
Vanaf het einde van de jaren 1980 tot in het begin van de jaren 2000 werden de gebouwen met de hulp van het KIK gerenoveerd. Maar wegens stabiliteitsproblemen werden de Musea van het Verre Oosten in 2013 voor het publiek gesloten. De kunstwerken en het meubilair werden niet veel later overgebracht naar het Museum Kunst & Geschiedenis in het Jubelpark. De lange leegstand heeft uiteraard geen deugd gedaan. Balkons zijn onveilig, daken lekken, water dringt binnen, pleisterwerk komt los, interieurdecoraties verweren en houten snijwerk is beschadigd.
Poets dit paleis weer op
In 2024 gaf de federale regering groen licht voor de oprichting van een vzw, belast met de restauratie en toekomstige uitbating van de site. De vzw wil het Paleis van China en de Zijderoutes klaarstomen voor een nieuw leven als volwaardige culturele ontmoetingsplek, met permanente openstelling voor het publiek en boeiende thematentoonstellingen.
Door te stemmen op het Chinees Paleis in de Erfgoed Challenge help je dit magnifieke gebouw te redden. Hoe meer stemmen, hoe groter de kans dat de Erfgoed Challenge-commissie deze erfgoedschat tot winnaar kroont. Met een budget van 25 000 euro als prijs van de wedstrijd staan we weer een stap dichter bij de restauratie en herbestemming! Dit project leeft: in de media, in Laken en in het hart van duizenden erfgoedliefhebbers. Hopelijk ook in dat van jou?
Foto's: © CC BY 4.0 KIK-IRPA, Brussels (Belgium), © vzw Chinees Paleis en van de landen van de Zijderoutes en © Regie der Gebouwen - Régie des Bâtiments
Locatie: Van Praetlaan 44, Laken, Brussel
Periode van vervaardiging: 1903-1910
Opdrachtgever: Koning Leopold II
Architect: Alexandre Marcel (1860-1928)
Materialen: hout, steen, keramiek, marmer, baksteen, geglazuurde tegels…
Eigenaar: eigendom van de Koninklijke Schenking
Beheerder: vzw Chinees Paleis en van de landen van de Zijderoutes
De Erfgoed Challenge wil alle Belgen verbinden rond hun erfgoed en deze kunstschatten omringen met de allerbeste zorgen. Tien jaar lang selecteert het KIK samen met jou een erfgoedschat die hoogdringend hulp nodig heeft. Om zo tegen 2030 de toekomst van minstens tien erfgoedschatten te verzekeren. Geef erfgoed een toekomst!
Of stem je liever op...?
Het waterbassin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde
Origineel art-deco-erfgoed met een geheimzinnige ventilatietechniek
De sgraffiti van het Maison Dorée
Kleurrijke geveldecoraties met gouden accenten als toonbeeld van art-nouveau-esthetiek
De schilderijen met schelpdieren van het Instituut voor Natuurwetenschappen
Eenentwintig kunstwerken als artistieke ode aan mariene biodiversiteit