De schilderijen met schelpdieren van het Instituut voor Natuurwetenschappen
Het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) in Brussel bewaart 21 olieverfschilderijen van kunstenaar en schelpenverzamelaar Alphonse Mora (1891-1977). Deze reeks – 20 kleinere werken en één monumentaal doek – werd in 2019 geschonken door de Zoo van Antwerpen.
Mora beeldt er de rijkdom van het zeeleven in af, met bijzondere aandacht voor schelpdieren. Vandaag verkeert vooral het grote schilderij in slechte staat, terwijl de kleinere werken dringend reiniging vragen. Met jouw stem help je dit unieke erfgoed te restaureren en zo de wetenschappelijke én artistieke waarde voor de toekomst te behouden.
De kunst en kunde van schelpen
De collectie bestaat uit twintig kleinere olieverfschilderijen (ca. 40 x 60 cm), waarop uiteenlopende soorten weekdieren (mollusken) – in het bijzonder schelpdieren - zijn afgebeeld. De doeken zijn bevestigd op houten dragers en dateren vermoedelijk uit de jaren vijftig en zestig. Daarnaast bevat de reeks een monumentaal panoramaschilderij uit 1949 (210 x 285 cm), eveneens olieverf op doek, maar ingekaderd. Dit indrukwekkende werk biedt een breed overzicht van mariene biodiversiteit, van kleurrijke schelpen tot neteldieren en zeesterren.
Kunstenaar Alphonse Mora (1891-1977) was een Vlaams schilder, actief in de eerste helft van de 20ste eeuw. Hij schilderde landschappen, stillevens en stadsgezichten, maar vooral in zijn mariene werken zie je zijn persoonlijke passie voor natuur en wetenschap. Mora was als schelpenverzamelaar lid van de Koninklijke Belgische Vereniging voor Conchyliologie, de wetenschap die schelpen bestudeert. In zijn doeken komen niet alleen zijn schildertechnisch talent en oog voor detail tot uiting, maar ook zijn grondige kennis van zeedieren en zijn bijzondere fascinatie voor schelpen.
Restauratie als reddingsboei
De twintig kleinere schilderijen verkeren in goede staat en zijn goed geconserveerd op hun houten dragers. Zij hebben wel een grondige reiniging nodig. Het grote panoramaschilderij daarentegen verkeert in een zorgwekkende conditie. Het doek heeft een scheur van ongeveer 17 centimeter en meerdere kleinere scheurtjes. Bovendien is het niet meer correct opgespannen op het kader en vertoont het sporen van beschadiging tijdens het transport. De totale schade bemoeilijkt ernstig het behoud van het kunstwerk en het veilig tentoonstellen ervan.
Haal de schilderijen uit hun schulp
Voor een deskundige restauratie en reiniging is de expertise van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium zowel noodzakelijk als welkom. Dankzij deze ingreep kunnen de schilderijen in hun oorspronkelijke glorie worden hersteld om ze een betekenisvolle plek te geven in de wandelgangen van het Instituut voor Natuurwetenschappen.
Het KBIN beheert een van de grootste weekdierencollecties ter wereld! De schilderijen van Alphonse Mora voegen hieraan een bijzondere esthetische en educatieve dimensie toe. Ze slaan zo een unieke brug tussen kunst en wetenschap. Bezoekers maken op een toegankelijke manier kennis met de rijkdom én kwetsbaarheid van het zeeleven. Zo versterken de olieverfschilderijen van Mora de boodschap over het belang van duurzaam beheer en bescherming van de mariene biodiversiteit.
Foto's: © CC BY 4.0 KIK-IRPA, Brussels (Belgium) en © Natural Sciences
Locatie: Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, Vautierstraat 29, Brussel
Periode van vervaardiging: 1949 (1 groot schilderij; 210 x 285 cm) en jaren 1950-1960 (20 kleine schilderijen; 40 x 60 cm)
Kunstenaar: Alphonse Mora (1891-1977)
Materialen: olieverf op doek, al dan niet ingekaderd of geplakt op houten drager
Eigenaar: KBIN
Inventarisnummer: I.G. 34018
De Erfgoed Challenge wil alle Belgen verbinden rond hun erfgoed en deze kunstschatten omringen met de allerbeste zorgen. Tien jaar lang selecteert het KIK samen met jou een erfgoedschat die hoogdringend hulp nodig heeft. Om zo tegen 2030 de toekomst van minstens tien erfgoedschatten te verzekeren. Geef erfgoed een toekomst!
Of stem je liever op...?
Het Paleis van China en van de landen van de Zijderoutes
Een eclectisch architecturaal monument dat Oosterse kunst en Belgisch vakmanschap verenigt
Het waterbassin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde
Origineel art-deco-erfgoed met een geheimzinnige ventilatietechniek
De ijskelder van Bedford House Cemetery
Een verborgen historisch bouwwerk dat herinneringen aan een verdwenen kasteeldomein bewaart