De ijskelder van Bedford House Cemetery
Op Bedford House Cemetery in Ieper schuilt een opmerkelijke erfgoedschat, haast onopvallend voor de achteloze voorbijganger. Het betreft een ijskelder, die een restant is van het voormalige kasteeldomein Rosendael. Dat werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig vernield en nooit heropgebouwd, waarna het domein werd ingericht als Britse militaire begraafplaats. De overgroeide ijskelder die achterbleef is een bouwkundig curiosum op een onverwachte plek.
Van kasteeldomein tot werelderfgoed
Bedford House Cemetery ligt op het voormalige domein van het kasteel Rosendael, door de Britten ook wel 'Bedford House' genoemd. Het kasteel deed tijdens de Eerste Wereldoorlog dienst als medische post en hoofdkwartier. Het bleef uit de handen van de vijand maar werd geleidelijk vernield door beschietingen. In de kasteeltuin ontstonden verschillende kleine begraafplaatsen en uiteindelijk werd de hele site de Britse militaire begraafplaats Bedford House Cemetery, beheerd en onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission.
Sinds 2002 is de begraafplaats beschermd als Vlaams monument en sinds 2023 is de erfgoedsite als één van de 139 begraafplaatsen en herdenkingssites van WO I eveneens erkend als UNESCO-werelderfgoed. Maar naast het feit dat de erfgoedsite een getuige is van een wereldschokkende gebeurtenis, verwijst de site – dankzij onder andere de ijskelderruïne – naar de vooroorlogse geschiedenis en de kasteelcultuur van de 18de- en 19de-eeuwse gegoede bevolking van Ieper én daarbuiten. Dat maakt Bedford House Cemetery uniek.
Historische ijskelder in verval
De ijskelder die nog overblijft van kasteel Rosendael dateert vermoedelijk uit de 19de eeuw. Oorspronkelijk werd de ijskelder gebruikt om levensmiddelen vers te houden in een tijd waarin koelkasten nog niet bestonden. In de winter werden er aangestampte sneeuw of grote – uit bevroren vijvers gehakte – ijsblokken in opgeslagen. Door de grote hoeveelheid bleef het onder de grond lang bevroren en kon men er tot de zomer mee doen.
De structuur van de Ieperse ijskelder is grotendeels in natuursteen opgetrokken, met accenten in baksteen en een gewelf van langwerpige ijzerzandstenen. Dit gewelf is technisch indrukwekkend: het is plat en toch stabiel.
Maar de ijskelder verkeert vandaag al bij al in een kwetsbare toestand, die niet houdbaar is. Bovenop het metselwerk groeit een dicht tapijt van planten. Sommige daarvan, zoals gras, mossen en vetplanten, vormen geen bedreiging, maar diepwortelende struiken en houtige gewassen brengen schade toe aan de voegen en stenen. De bakstenen zijn op verschillende plaatsen losgekomen, de mortel verkruimelt en er is sprake van een zout- en vochtprobleem.
Kies voor de coolste comeback
Met je stem kunnen we deze erfgoedschat weer een toekomst geven. De Commonwealth War Graves Commission wenst de historische gelaagdheid van Bedford House Cemetry te benadrukken door de kasteelfase van de site opnieuw leesbaar te maken en te ontsluiten voor het publiek. De ijskelder maakt hier een belangrijk onderdeel van uit en zou een natuurinclusief gebouwtje op de begraafplaats worden dat kadert in de ambitie om expertise inzake groenbeheer en -onderhoud, biodiversiteit en duurzaamheid te delen met verschillende doelgroepen.
Foto's: © Martine Crabbe en © CWGC
Locatie: Bedford House Cemetery, Rijselseweg zonder nummer, Ieper
Periode van vervaardiging: vermoedelijk 19de eeuw
Materialen: natuursteenmetselwerk met fragmenten in baksteen
Eigenaar: Commonwealth War Graves Commission
De Erfgoed Challenge wil alle Belgen verbinden rond hun erfgoed en deze kunstschatten omringen met de allerbeste zorgen. Tien jaar lang selecteert het KIK samen met jou een erfgoedschat die hoogdringend hulp nodig heeft. Om zo tegen 2030 de toekomst van minstens tien erfgoedschatten te verzekeren. Geef erfgoed een toekomst!
Of stem je liever op...?
Het waterbassin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde
Origineel art-deco-erfgoed met een geheimzinnige ventilatietechniek
De sgraffiti van het Maison Dorée
Kleurrijke geveldecoraties met gouden accenten als toonbeeld van art-nouveau-esthetiek
Het renaissancepaviljoen van Bergen
Een fragmentair architecturaal juweel dat eens de stad sierde als tuinpaviljoen