De sgraffiti van het Maison Dorée
Op de hoek van de Emile Tumelaire-straat en de Boulevard Alfred Defontaine in Charleroi schittert een architecturaal meesterwerk uit een vervlogen tijd: het Maison Dorée. Het ‘gouden huis’ uit 1899 was het eerste art nouveau-gebouw in de stad. Het werd gebouwd door architect Alfred Frère, die er woonde en werkte, en versierd met sgraffiti door Gabriel Van Dievoet. De sgraffiti doen nu mee aan de Erfgoed Challenge. Ze kunnen een restauratie immers dringend gebruiken.
Een meesterwerk van kleur en vakmanschap
Het zijn de 17 sgrafitti, ontworpen door de Brusselse kunstenaar Gabriel Van Dievoet (1875-1934), die het Maison Dorée werkelijk bijzonder maken. Ze sieren de gevels van het gebouw: boven en rondom ramen en in de friezen onder de kroonlijst. Sgraffito is een decoratieve techniek waarbij verschillende lagen gekleurde kalk op de muur worden aangebracht. In de bovenste, lichtere laag worden patronen weggekrast terwijl de pleister nog nat is, waardoor de donkere onderliggende laag verschijnt. De motieven worden vervolgens gekleurd met behulp van schitterende natuurlijke pigmenten.
De motieven op het Maison Dorée zijn een ode aan de natuur, typisch voor de art nouveau floral. Sommige bevatten sporen van bladgoud, die het huis zijn bijnaam bezorgden. Het grote sgraffito op de voorgevel aan de Boulevard Defontaine is nog redelijk goed bewaard en wordt gerekend tot de "100 wonderen van Wallonië". Hij vormt het visuele hoogtepunt van de art-nouveauroute in de stad. Veel andere sgrafitti zijn ernstig aangetast: verkleuring, vervuiling, microbarsten, ontbrekende pleisterlagen of overschilderde zones ...
Een plek die inspireert en verbindt
Het Maison Dorée is vandaag de thuisbasis van het Maison de la Presse et de la Communication van de Stad Charleroi. De deuren staan regelmatig open voor bezoekers, met onder andere tentoonstellingen, workshops over de sgraffitotechniek en literaire avonden. Met haar rijke geschiedenis is het gebouw bovendien een symbool van lokale identiteit. Materialen als glas en ijzer worden er in ere gehouden – vakmanschap van eigen bodem.
De architect Alfred Frère bouwde het huis als zijn woning en kantoor. In 1906 kwam het in handen van de familie Chausteur-Quinet. Mogelijk lieten zij een subtiele persoonlijke toets na: in het grote sgraffito op de voorgevel prijken twee mysterieuze letters, vermoedelijk een c en een q die de familie erop liet schilderen. Nieuwe technologieën die de opbouw van het sgraffito in kaart brengen zouden dit mysterie misschien kunnen ontrafelen.
Geef deze gevel een gouden toekomst
De restauratie van de sgrafitti van het Maison Dorée zou niet alleen een prachtige erfgoedschat herstellen, maar ook bijdragen aan een bredere stedelijke strategie voor de herwaardering van de sgraffitotechniek. Charleroi werkte actief aan een inventaris van deze bijzondere techniek en moedigt privé-eigenaars aan om hun gevels te laten restaureren met steun van regionale subsidies. Het Maison Dorée zou daarbij als voorbeeld én motor kunnen fungeren. Met jouw stem breng je deze erfgoedschat dichter bij een conservatie-restauratiebehandeling en maak je hem tot uithangbord van een echt collectief initiatief voor behoud van erfgoed.
Foto's: © CC BY 4.0 KIK-IRPA, Brussels (Belgium); © Marie Wautelet (Stad Charleroi) en © Jmh2o
Locatie: Maison de la Presse et de la Communication de Charleroi, rue Emile Tumelaire 15, Charleroi
Periode van vervaardiging: 1899
Opdrachtgever: Alfred Frère
Kunstenaar: Gabriel Van Dievoet (1875-1934)
Materialen: kalkpleister, pigmenten
Eigenaar: Stad Charleroi
De Erfgoed Challenge wil alle Belgen verbinden rond hun erfgoed en deze kunstschatten omringen met de allerbeste zorgen. Tien jaar lang selecteert het KIK samen met jou een erfgoedschat die hoogdringend hulp nodig heeft. Om zo tegen 2030 de toekomst van minstens tien erfgoedschatten te verzekeren. Geef erfgoed een toekomst!
Of stem je liever op...?
Het Paleis van China en van de landen van de Zijderoutes
Een eclectisch architecturaal monument dat Oosterse kunst en Belgisch vakmanschap verenigt
De ijskelder van Bedford House Cemetery
Een verborgen historisch bouwwerk dat herinneringen aan een verdwenen kasteeldomein bewaart
De albasten bas-reliëfs van het Kasteel van Gaasbeek
Vijftien meesterlijke renaissancesculpturen uit Engeland en de Lage Landen