Het renaissancepaviljoen van Bergen
In Bergen wacht een mysterieus renaissancepaviljoen uit 1531 op herontdekking. Na een aardverschuiving in 1955 stortte het stenen bouwwerk in. Sindsdien worden de fragmenten bewaard in een verouderde ruimte die in onbruik is geraakt en zelf in slechte staat verkeert. De Erfgoed Challenge biedt een kans om deze parel uit de schaduw te halen en het paviljoen opnieuw een plaats te geven in het culturele landschap van de stad.
Burgerlijke bouwkunst
Het paviljoen is het enige gekende voorbeeld van burgerlijke renaissance-architectuur in Bergen uit de vroege 16de eeuw. Opvallend is zijn unieke vorm als opengewerkt portaal – een typologie die vrijwel volledig verdwenen is in onze streken. Waarschijnlijk stond het in de hoek van twee gebouwen. Het bouwwerk is vervaardigd uit kalksteen, heeft een plafond van gesculpteerd eikenhout en is rijkelijk versierd met gravures en bas-reliëfs. Op het monument prijken het jaartal 1531 en de keizerlijke wapenschilden van Karel V. Dat is een zeldzaam gegeven op een privégebouw, wat tal van vragen oproept over de status van de opdrachtgever.
Wachtend op wedergeboorte
In 1862 werd het gebouwtje al eens opnieuw opgebouwd in de Sleutelstraat 31, maar de omstandigheden van die reconstructie en waar de fragmenten daarvóór geweest zijn, zijn onduidelijk. Na een aardverschuiving in april 1955 stortte het paviljoen in, op dat moment stond het in de Rue de la Terre du Prince 17 (sinds 1892). De stukken liggen nu opgeslagen in een ruimte die in onbruik is geraakt en vervallen is. Dat zorgt voor een dubbel probleem: de kwetsbaarheid van de fragmenten van het paviljoen én de slechte staat van de opslagplaats. Het risico op onherstelbaar verlies wordt groot.
Een conservatieproject is nu dringend nodig. De eerste fase behelst een nauwkeurige inventarisatie met onder meer identificatie en etikettering van elk onderdeel. Ook moet er worden gekeken hoe de fragmenten veilig naar een opslagplaats kunnen worden gebracht met de juiste bewaaromstandigheden voor kalksteen en hout. Deze voorbereidende fase is essentieel om de originele elementen te vrijwaren en de basis te leggen voor een latere, getrouwe reconstructie in een publieke ruimte of museale context.
Gun het een nieuwe renaissance
Hoewel het paviljoen al decennia onzichtbaar is, leeft het voort in de harten van de Bergenaren. Talrijke reportages in lokale media, de aandacht van het Archeologisch Genootschap van Bergen en discussies op sociale media getuigen van een blijvende fascinatie en betrokkenheid.
Een heropbouw zou niet alleen bijdragen aan het herstel van een verloren monument, maar ook aan het versterken van de culturele identiteit van de stad. Bovendien biedt het kansen voor educatie, toerisme, digitale ontsluiting en wetenschappelijk onderzoek. De restauratie en herintegratie van dit renaissancepaviljoen in een museum of een publiek toegankelijk stadsdeel betekenen een echte culturele meerwaarde voor Bergen. Het paviljoen vormt een zeldzame civiele getuigenis van de renaissance in de stad. Zijn herwaardering zou niet alleen een architecturale leemte opvullen, maar ook een nieuw erfgoedsymbool creëren.
Foto's: © CC BY 4.0 KIK-IRPA, Brussels (Belgium) en © Ville de Mons
Locatie: Museum Chanoine Puissant, rue Notre-Dame Débonnaire 20, Bergen
Periode van vervaardiging: 1531
Materialen: steen (kalksteen), hout (eik)
Eigenaar: Stad Bergen
De Erfgoed Challenge wil alle Belgen verbinden rond hun erfgoed en deze kunstschatten omringen met de allerbeste zorgen. Tien jaar lang selecteert het KIK samen met jou een erfgoedschat die hoogdringend hulp nodig heeft. Om zo tegen 2030 de toekomst van minstens tien erfgoedschatten te verzekeren. Geef erfgoed een toekomst!
Of stem je liever op...?
Het Paleis van China en van de landen van de Zijderoutes
Een eclectisch architecturaal monument dat Oosterse kunst en Belgisch vakmanschap verenigt
De ijskelder van Bedford House Cemetery
Een verborgen historisch bouwwerk dat herinneringen aan een verdwenen kasteeldomein bewaart
De sgraffiti van het Maison Dorée
Kleurrijke geveldecoraties met gouden accenten als toonbeeld van art-nouveau-esthetiek