Hartendief van de maand - 11/2025
Het hele jaar 2025 presenteert de Fototheek van het KIK haar 'hartendief van de maand', met een keuze uit recente en oudere foto’s uit de collectie. Deze maand heeft de Fototheek ervoor gekozen de rubriek niet te wijden aan een specifiek kunstwerk, project of thema, maar aan het instrument dat het mogelijk maakt dat alles te tonen, ons werk voor het publiek toegankelijk te maken en het te valoriseren: de online databank BALaT.
Mélanie Droumart
Zonder BALaT zouden alle waardevolle beelden die het KIK maakt van het Belgisch erfgoed onzichtbaar blijven voor het grote publiek. En zonder het geduldige werk van de “encoders” zou niets van dit alles in deze digitale, online raadpleegbare vorm bestaan. Zij zorgen er elke dag voor dat de beelden spreken: ze structureren de gegevens die onze onderzoekers en fotografen verzamelen en geven ze zo leven binnen het hele systeem.
BALaT, in het hart van het visuele erfgoed
Wanneer we over de Fototheek van het KIK spreken, dan kunnen we uiteraard niet om BALaT heen, de online databank van de collecties van het Instituut.
BALaT is het acroniem van Belgian Art Links and Tools en verwijst tegelijk naar de beroemde Belgische architect Alphonse Balat. De naam BALaT belichaamt het idee van netwerk en verbinding tussen de vele bronnen van het KIK.
Centraal in het geheel staat de Fototheek: een collectie van meerdere miljoenen foto’s, geleidelijk opgebouwd sinds meer dan een eeuw en tot op vandaag voortgezet. De talloze foto’s documenteren elk detail van kunstwerken, gebouwen, gebeurtenissen en monumenten – Belgisch, maar ook Europees en zelfs niet-Europees – en vormen zo waardevolle instrumenten voor onderzoek, conservatie en kunstgeschiedenis. De rijkdom van de Fototheek berust niet alleen op het enorme aantal beelden, maar ook op de nauwkeurige documentatie: elke foto wordt vergezeld van metadata die de objecten, de locaties en eventuele restauratie-ingrepen beschrijven.
Drie collecties, één rijkdom
Maar BALaT beperkt zich niet tot beelden. Twee andere grote verzamelingen krijgen er ook een belangrijke plaats en gaan met elkaar in dialoog:
- De interventiedossiers en institutionele archieven van het KIK verzamelen de sporen van de wetenschappelijke activiteit van het Instituut: correspondentie, expertiserapporten, documenten over onderzoek en restauraties, labo-foto’s, … Hoewel dossiers zelf nog niet online raadpleegbaar zijn, kunnen ze teruggevonden worden via BALaT en opgevraagd worden voor inzage in de leeszaal. De archieven vormen een onmisbare bron om de geschiedenis van ingrepen op het Belgische erfgoed en de rol van het KIK te begrijpen.
- De wetenschappelijke bibliotheek van het KIK, gespecialiseerd in kunstwetenschappen, archeologie, architectuur, conservatie-restauratie, materiaalkunde en erfgoedwetenschappen, waarvan de gedrukte en digitale bronnen de interpretatie van en de uitwisseling tussen gegevens verder verrijken.
Deze driedelige structuur – fototheek, dossiers/archieven en bibliotheek – maakt van BALaT een uniek platform, waar beeld en tekst samenkomen en onderzoek kan steunen op kruisbestuiving van perspectieven. Het belang ervan ligt in de online beschikbaarheid, die directe toegang biedt tot visueel en documentair erfgoed dat vroeger uitsluitend in de leeszaal van het KIK raadpleegbaar was. Het gebruiksgemak blijkt uit de mogelijkheid om te zoeken op werk, kunstenaar, locatie of techniek, waardoor onderzoekers, studenten, conservatoren en nieuwsgierigen vlot door de verscheidenheid van het Belgische erfgoed kunnen navigeren.
BALaT groeit ook dankzij jou!
Het blijft echter een oneindig werk: het invoeren van gegevens houdt nooit op, is nooit perfect, en er zitten nog veel fouten of lacunes in deze databank. Daarom hecht het KIK belang aan crowdsourcing: iedere gebruiker wordt uitgenodigd info bij te dragen, fouten te signaleren, kennis te delen en de kwaliteit van de gegevens te verbeteren. Zo breidt BALaT zich voortdurend verder uit, dankzij de inspanningen van de teams van het Instituut en van die van de wetenschappelijke en burgerlijke gemeenschap. Met deze hartendief van november willen we dan ook onze dank uitspreken aan al onze bijdragers!
Samenspel van visueel en documentair erfgoed
BALaT is duidelijk meer dan een beeldbank: het is een echte toegangspoort tot de geschiedenis en het geheugen van het Belgische artistieke erfgoed. De fotocollectie vormt het hart, dat het erfgoed visueel documenteert en wordt ondersteund door dossiers, archieven, de bibliotheek en tal van andere bronnen.
Zo vormt BALaT een levend, veelzijdig en toegankelijk instrument dat de culturele rijkdom verder laat resoneren dan de beelden alleen, en iedereen rechtstreeks toegang biedt tot de bewaring en de ontsluiting van het erfgoed.
Meer nieuws van het KIK
Hartendief van de maand - 06/2026
Binnen de Fototheek van het KIK trekken sommige beelden de aandacht; maken ze ons nieuwsgierig, net omdat we er zo weinig over weten. Deze maand is onze hartendief gewijd aan niet-gelokaliseerde of niet-geïdentificeerde foto’s die her en der onze collecties bevolken en ons in spanning houden.
Restauratie van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken gaat van start
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) verwelkomt het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Zieken uit Doornik in zijn Atelier steensculptuur. Daarmee start het restauratietraject van dit werk, dat in 2022 zowel door het publiek als de jury werd gekozen tot winnaar van de Erfgoed Challenge. Dankzij deze prijs krijgt de Madonna de kans om onder de beste omstandigheden te worden onderzocht en gerestaureerd door de specialisten van het KIK.