Hartendief van de maand - 07/2025
Het hele jaar 2025 presenteert de Fototheek van het KIK haar 'hartendief van de maand', met een keuze uit recente en oudere foto's uit ons archief. Voor de maand juli kiest de Fototheek de beelden gemaakt bij de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, een opmerkelijk kunstwerk dat beschadigd raakte tijdens de overstromingen van juli 2021.
Mélanie Droumart
Erfgoed in gevaar, expertise in actie
Vier jaar geleden werd Wallonië getroffen door uitzonderlijk hevige overstromingen, die enorme menselijke, materiële én erfgoedschade veroorzaakten. Musea, kerken, kastelen, archieven en bibliotheken zagen hun collecties bedreigd door het water en de modderstromen, wat de grote kwetsbaarheid van erfgoed bij dit soort rampen duidelijk maakte.
Er kwam toen een ongeziene mobilisatie op gang: het KIK richtte samen met andere erfgoedinstellingen, administraties, verenigingen en ngo’s een crisisteam op om de interventies te coördineren en de redding van getroffen cultuurgoederen te ondersteunen. Professionals en vrijwilligers uit alle hoeken bundelden hun krachten om beschadigde kunstwerken en gebouwen te stabiliseren, te reinigen en te bewaren.
Een concreet voorbeeld van hoe expertise, voorbereiding en collectief engagement ons erfgoed kunnen beschermen tegen tegenslagen, is de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, uitgevoerd in het Atelier steensculptuur van het KIK.
Een uitzonderlijk atelier in het hart van de actie
Het Atelier steensculptuur van het KIK is gespecialiseerd in het bestuderen, conserveren en restaureren van sculpturen in uiteenlopende steensoorten, zoals marmer, kalksteen, albast, zandsteen, maar ook terracotta of gips. Van monumentale portalen tot standbeelden of kleinere museumstukken: elk object krijgt een behandeling op maat, gebaseerd op een grondige analyse van materialen en technieken. Dankzij hun ruime ervaring werken de experts van dit atelier zowel aan binnen- als buitensculpturen, roerend of onroerend, waarbij ze steeds streven naar het behoud van authenticiteit en historische waarde, én naar stabiliteit en duurzaamheid.
Na de overstromingen van 2021 toonde het atelier opnieuw zijn unieke vakmanschap en inzet voor het erfgoed: dankzij de expertise en passie van het team kreeg de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville opnieuw haar glans terug, ondanks de zware schade die ze had opgelopen. Voor-en-na-foto’s tonen duidelijk hoe de interventie de sculptuur wist te stabiliseren en te herstellen, en zo een kostbare getuige van de regionale religieuze kunst bewaarde.
Innoveren bij rampen: het project CHrisis
Om culturele instellingen en eigenaars van erfgoedsites beter te ondersteunen bij dit soort rampen, werd na de overstromingen van 2021 ook het project CHrisis gelanceerd. Dit project brengt de ateliers en laboratoria van het KIK samen om beschadigde objecten en gebouwen te behandelen en te bestuderen, nieuwe reinigings- en restauratietechnieken uit te testen, en aangepaste protocollen te ontwikkelen voor behoud in crisissituaties. Daarnaast wil CHrisis erfgoedbeheerders beter voorbereiden op risico’s en hun veerkracht versterken, door preventieve maatregelen en crisisbeheerplannen uit te werken.
Het 40ste nummer van het Bulletin van het KIK is volledig gewijd aan CHrisis. Dit nummer onderzoekt de vele aspecten van erfgoedbeheer en -bescherming bij overstromingen, en belicht de lessen die werden getrokken, de acties die werden uitgevoerd en de innovaties die werden ontwikkeld om erfgoedcrisissen beter te anticiperen en aan te pakken.
-
Project
CHrisis: het beschermen van erfgoed in crisissituaties
Bekijk dit projectWanneer zware overstromingen in juli 2021 meer dan 250 erfgoedsites troffen, coördineerde het KIK, in nauwe samenwerking met de betrokken regionale organisaties, een sectoroverschrijdende respons. In navolging hiervan implementeert het project Cultureel Erfgoed in Crisis (CHrisis) herstelacties en werkt het aan het verbeteren van de rampenplanning en het risicobeheer van de getroffen sites.
Het verleden bewaren, de toekomst beschermen: de blijvende inzet van het KIK
Met deze “hartendief van de maand” van juli nodigen we je uit om – via de Fototheek, maar ook via onze ateliers en publicaties – de herwonnen schoonheid te ontdekken van kwetsbaar erfgoed, zoals de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, én het opmerkelijke werk van de KIK-teams die zich inzetten voor het bewaren en beschermen van ons collectief geheugen.
Meer nieuws van het KIK
Vijf jaar na de overstromingen van juli 2021: werken aan een grotere weerbaarheid van het cultureel erfgoed in België
Vijf jaar geleden werd West-Europa, ook België, zwaar getroffen door de overstromingen van juli 2021. Naast het menselijke leed en de materiële schade maakte deze ramp ook pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar ons cultureel erfgoed is bij grootschalige, maar natuurlijk ook kleinere, crisissen.
En creux: wat als de leegtes een ander verhaal zouden vertellen?
In de Sint-Michiels- en Sint-Goedelekathedraal is de preekstoel, een door de tijd aangetast barok juweel, het onderwerp van een uniek project: En creux. Kunstenaars, studenten, restaurateurs van cultureel erfgoed en wetenschappers bundelen hun krachten om de herinnering aan verdwenen vormen nieuw leven in te blazen.