Hartendief van de maand - 07/2025
Het hele jaar 2025 presenteert de Fototheek van het KIK haar 'hartendief van de maand', met een keuze uit recente en oudere foto's uit ons archief. Voor de maand juli kiest de Fototheek de beelden gemaakt bij de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, een opmerkelijk kunstwerk dat beschadigd raakte tijdens de overstromingen van juli 2021.
Erfgoed in gevaar, expertise in actie
Vier jaar geleden werd Wallonië getroffen door uitzonderlijk hevige overstromingen, die enorme menselijke, materiële én erfgoedschade veroorzaakten. Musea, kerken, kastelen, archieven en bibliotheken zagen hun collecties bedreigd door het water en de modderstromen, wat de grote kwetsbaarheid van erfgoed bij dit soort rampen duidelijk maakte.
Er kwam toen een ongeziene mobilisatie op gang: het KIK richtte samen met andere erfgoedinstellingen, administraties, verenigingen en ngo’s een crisisteam op om de interventies te coördineren en de redding van getroffen cultuurgoederen te ondersteunen. Professionals en vrijwilligers uit alle hoeken bundelden hun krachten om beschadigde kunstwerken en gebouwen te stabiliseren, te reinigen en te bewaren.
Een concreet voorbeeld van hoe expertise, voorbereiding en collectief engagement ons erfgoed kunnen beschermen tegen tegenslagen, is de restauratie van de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, uitgevoerd in het Atelier steensculptuur van het KIK.
Voor en na restauratie
Foto X159769 (voor restauratie) en X163362 (na restauratie)
Een uitzonderlijk atelier in het hart van de actie
Het Atelier steensculptuur van het KIK is gespecialiseerd in het bestuderen, conserveren en restaureren van sculpturen in uiteenlopende steensoorten, zoals marmer, kalksteen, albast, zandsteen, maar ook terracotta of gips. Van monumentale portalen tot standbeelden of kleinere museumstukken: elk object krijgt een behandeling op maat, gebaseerd op een grondige analyse van materialen en technieken. Dankzij hun ruime ervaring werken de experts van dit atelier zowel aan binnen- als buitensculpturen, roerend of onroerend, waarbij ze steeds streven naar het behoud van authenticiteit en historische waarde, én naar stabiliteit en duurzaamheid.
Na de overstromingen van 2021 toonde het atelier opnieuw zijn unieke vakmanschap en inzet voor het erfgoed: dankzij de expertise en passie van het team kreeg de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville opnieuw haar glans terug, ondanks de zware schade die ze had opgelopen. Voor-en-na-foto’s tonen duidelijk hoe de interventie de sculptuur wist te stabiliseren en te herstellen, en zo een kostbare getuige van de regionale religieuze kunst bewaarde.
Voor en na restauratie
Foto X159768 (voor restauratie) en X163359 (na restauratie)
Innoveren bij rampen: het project CHrisis
Om culturele instellingen en eigenaars van erfgoedsites beter te ondersteunen bij dit soort rampen, werd na de overstromingen van 2021 ook het project CHrisis gelanceerd. Dit project brengt de ateliers en laboratoria van het KIK samen om beschadigde objecten en gebouwen te behandelen en te bestuderen, nieuwe reinigings- en restauratietechnieken uit te testen, en aangepaste protocollen te ontwikkelen voor behoud in crisissituaties. Daarnaast wil CHrisis erfgoedbeheerders beter voorbereiden op risico’s en hun veerkracht versterken, door preventieve maatregelen en crisisbeheerplannen uit te werken.
Het 40ste nummer van het Bulletin van het KIK is volledig gewijd aan CHrisis. Dit nummer onderzoekt de vele aspecten van erfgoedbeheer en -bescherming bij overstromingen, en belicht de lessen die werden getrokken, de acties die werden uitgevoerd en de innovaties die werden ontwikkeld om erfgoedcrisissen beter te anticiperen en aan te pakken.
Het verleden bewaren, de toekomst beschermen: de blijvende inzet van het KIK
Met deze “hartendief van de maand” van juli nodigen we je uit om – via de Fototheek, maar ook via onze ateliers en publicaties – de herwonnen schoonheid te ontdekken van kwetsbaar erfgoed, zoals de Onze-Lieve-Vrouw van Sommeleville, én het opmerkelijke werk van de KIK-teams die zich inzetten voor het bewaren en beschermen van ons collectief geheugen.
Meer nieuws van het KIK
Adopteer een ster om het erfgoed te bewaren
Op woensdag 26 november hebben het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) en Stad Aalst de Sterrenactie gepresenteerd, die gedeeltelijk zal bijdragen aan de restauratie van De Prediking van Johannes de Doper, het schilderij dat de Erfgoed Challenge 2023 won.
Veilige reinigingsstrategieën van de vergulde zones van het Lam Gods
Op 30 en 31 oktober 2025 kwamen het Art Salinity and Acidity Project (ASAP), de onderzoekseenheid Materials Science for Conservation Research (MatCoRe) – gezamenlijk ondersteund door het KIK en de Université libre de Bruxelles (ULB) – en het restauratieteam van het Lam Gods samen voor een bijzondere tweedaagse samenwerking rond de vergulde zones van het retabel.