Cel duurzaamheid
Duurzaamheid is een breed thema dat onlosmakelijk verbonden is met ons werk, maar het vereist een verandering in onze mentaliteit en dagelijkse praktijken. Hoewel een transitie naar een nieuwe werkwijze complex is, moeten er nu maatregelen worden genomen. Met de oprichting van de Cel duurzaamheid legt het KIK de nadruk op een duurzame overgang door het stimuleren van een interdisciplinaire samenwerking intern en binnen de Belgische culturele instellingen.
Onze missie
Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium heeft als missie ons Belgisch erfgoed te helpen bewaren voor de toekomst. Duurzaamheid is een inherent onderdeel van die missie. Het instituut streeft naar de interne integratie van duurzame praktijken en leidt tegelijkertijd het onderzoek naar hiaten in de kennis binnen de culturele erfgoedsector.
De Cel duurzaamheid richt zich op interdisciplinaire samenwerking met verwante gebieden om een duurzame mentaliteit van culturele instellingen te ontwikkelen. De eenheid creëert tools en biedt ondersteuning en begeleiding om de integratie van duurzaamheid binnen de dagelijkse praktijk te vereenvoudigen. Momenteel concentreren wij ons op thema's zoals energiebesparing, klimaatverandering en noodhulp.
Onze projecten
Ons huidige werk richt zich op vier hoofdthema’s: energietransitie, nood- en crisisbeheer, maatschappelijke relevantie en preventieve conservering.
- Projecten rond noodsituaties: We onderzoeken hoe erfgoed beter kan worden beschermd vóór, tijdens en na een ramp of crisis. Daarbij kijken we naar preventie, voorbereiding, respons, herstel en evaluatie, en naar welke partners in elke fase een rol spelen. Wil je hier meer over weten? Bekijk dan ons project CHrisis, dat de reactie van de erfgoedsector documenteert na de overstromingen van 2021, waarbij meer dan 250 erfgoedsites werden getroffen.
- Energiebesparingsprojecten: Deze projecten richten zich op het integreren van energiebesparende maatregelen in erfgoedinstellingen, met oog voor zowel de zorg voor collecties op korte als op lange termijn. Meer weten? Neem een kijkje bij ons project Climate2Preserv. Dit onderzoeksproject werd opgezet om een methodiek te ontwikkelen waarmee erfgoedinstellingen energiebesparingsprojecten kunnen aanpakken, met aandacht voor gebouwen, technische installaties, collecties en energiegebruik.
Maatschappelijke relevantie: We versterken de rol van erfgoed in de samenleving en zorgen ervoor dat het betekenisvol en toegankelijk blijft voor verschillende gemeenschappen. Meer weten? Ontdek ons project Bethlehem van Verviers. Dit project onderzoekt hoe immaterieel erfgoed en volkscultuur kunnen bijdragen aan het versterken van veerkrachtige en diverse gemeenschappen.
Preventieve conservering: Voorkomen is beter dan genezen. We brengen risico’s voor objecten en collecties in kaart en geven advies op maat om schade te voorkomen. Wil je hier meer over weten? Maak kennis met het project ArtGarden. Dit onderzoeksproject richt zich op het behoud van multimediavoorwerpen, met de mystieke besloten tuinen als casestudy.
In het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium definiëren we een duurzame culturele instelling als een instelling van hoge kwaliteit die: overdaad en verspilling vermijdt, streeft naar voortdurende optimalisatie met respect voor de bestaande praktijken en de gemeenschappen die ze vertegenwoordigt, geschikt is voor haar activiteiten en erfgoednoden, terwijl ze haar eigen prioriteiten respecteert.
Onze diensten
De Cel duurzaamheid biedt drie geïntegreerde diensten aan voor cultureel-erfgoedinstellingen:
- Diensten rond duurzaamheid en noodsituaties ondersteunen instellingen bij het vinden van een evenwicht tussen conserveringsvereisten en milieubewust handelen, via energieanalyses, rampen- en noodplanningsvoorbereiding en strategieën voor betrokkenheid van de gemeenschap.
- Preventieve conserveringsdiensten zorgen voor een integrale zorg voor collecties door middel van risicoanalyses, milieumonitoring en materiaalspecifieke conserveringsstrategieën, gebaseerd op internationaal erkende methodologieën.
- Daarnaast werken wij nauw samen met ons Labo monumenten en monumentale decoratie. Zij leveren technische expertise op het vlak van gebouwschilanalyses van erfgoedgebouwen, energie-efficiëntie en nog veel meer.
Alle diensten integreren duurzaamheid op alle niveaus en variëren van snelle quickscan-evaluaties tot gedetailleerde multicriteria-analyses. Wij werken voor federale instellingen, regionale musea, religieuze sites en particuliere erfgoedorganisaties in heel België.
Onze partners
Onze projecten zouden echter niet kunnen bestaan zonder intensieve samenwerking met onze waardevolle externe partners en subsidieverstrekkers. Daarom graag een woord van dank aan:
Onze nationale partners:
FARO, Vlaams Steunpunt voor Cultureel Erfgoed
Musées et Société en Wallonie (MSW)
Brussels Museums
Universiteit van Luik (ULiège)
Katholieke Universiteit van Leuven (KU Leuven)
ICOM Belgium Vlaanderen
ICOM Belgium Wallonië-Brussel
Royal Museums of Fine Arts of Belgium and the Antoine Wiertz Museum
The Royal Belgian Film Archive (CINEMATEK)
The Belgisch Stripmuseum
The FeliXart Museum
Onze internationale partners:
The International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property (ICCROM)
The Canadian Conservation Institute (CCI)
The Network of European Museum Organisations (NEMO)
The Getty Conservation Institute (GCI)
Academia Belgica
Met financiële ondersteuning van:
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (urban.brussels)
De Vlaamse Overheid (Department Culture, Youth and Media)
De Federatie Wallonië-Brussel (FWB)
De POD Wetenschapsbeleid (Belspo)
Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Neem contact met ons op!
